موقعیّت جغرافیایی تالاب امیرکلایه

تالاب امیرکلایه از سال 1349 شمسی (1971 میلادی) تحت حفاظت سازمان محیط زیست قرار گرفته و به عنوان پناهگاه حیات وحش انتخاب شده است. مردم اطراف، آن را به نام تالاب شیخ علی کول می‌شناسند. این تالاب با مساحت تقریبی 1230 هکتار در بین شهرهای لاهیجان، لنگرود و بندر کیاشهر با فاصله‌های به ترتیب 36، 19 و 24 کیلومتر از آن‌ها و در کنار دریای خزر و در طول شرقی ( 12َ ، ْ50) و عرض شمالی (17َ ، 37ْ) قرار دارد.
این تالاب بین روستاهای سحرخیز، حسن بکنده، امیرآباد، جیرباغ، ده‌بنه، تی‌تی پریزاد، حسنعلی‌ده پایین و بالا واقع گردیده و با جاده اصلی که در مسیر کیاشهر ـ لنگرود واقع است، حدود 800 متر فاصله دارد. کهنه سفیدرود با اندکی فاصله در شمال آن جریان دارد و پس از طیّ مسیر کوتاهی در سمت شمال شرقی تالاب وارد دریا می‌شود. اطراف تالاب پوشیده از نی‌های انبوه است. از اراضی اطراف تالاب صرفاً جهت کشت برنج استفاده می‌شود و آب تالاب منبع حیاتی جهت آبیاری محسوب می‌گردد.
طول این تالاب از شمال به جنوب 5/4 کیلومتر و در عرض متوسط 73/2 کیلومتر است. این تالاب از دو قسمت مجزّا تشکیل شده است: قسمت شرقی تالاب که یک اکوسیستم آبی با رویه آزاد و وسیع را در خود جای می‌دهد و نام محلّی این بخش سل حسنعلی‌ده می‌باشد و نیز در قسمت جنوب غربی این بخش، منطقه وسیعی شامل نیزارها و درختان است که نام محلّی این بخش شال کول (شیخ علی کول) می‌باشد.
عمق متوسط آب، به‌جز قسمت نیزار از 5/1 تا 5/3 متر متغیّر است. حداکثر عمق آب در بخشی از ناحیه جنوبی تالاب، 320 سانتی‌متر و عمق متوسط قسمت اعظم تالاب 180 سانتی‌متر می‌باشد. بستر آن گلی و دارای پوشش گیاهی انبوه است. شفافیّت آب به علّت تحت تأثیر قرار نگرفتن با جریان‌های سطحی آن، رویش گیاهان غوطه‌ور، شناور و بن در آب بسیار انبوه در داخل و حاشیه، ذخائر آبزیان متنوّع که جدا از فون و فلور بومی، گونه ویژه‌ای چون سوزن ماهی دریای خزر را در خود دارد و الگوی گیاهی قابل تأکید نیلوفر سفید همه و همه دست در دست هم نهاد تا یکی از پیچیده‌ترین اکوسیستم‌ها و زیباترین چشم‌انداز اکوسیستم‌های ساحلی دریای خزر را شکل دهد.
امیرکلایه به جهت تنوّع مطلوب گیاهی و جانوری، از محدود تالاب‌های آب شیرین جهانی است که در یک کیلومتری دریا قرار دارد و غیر از چشمه‌های جوشان زیرزمینی، از هیچ رودخانه‌ای تغذیه نمی‌گردد که از این حیث منحصر به فرد می‌باشد.

- گیاهان تالاب امیرکلایه: گونه‌های گیاهی تالاب را می‌توان به شرح زیر تقسیم‌بندی نمود:
1-1 گیاهان حاشیه‌ای (Emergent Plants): زمین‌های اطراف تالاب چون خاک مرطوبی دارد، انواع ویژه‌ای از گیاهان که نیازمند مقادیر زیاد و دائمی رطوبت هستند می‌پروراند. در سال‌های اخیر اکثر این اراضی تبدیل به شالیزارهای برنج، باغ‌های صنوبر و ... شده‌اند. گیاهان این گروه در جدول شماره 1 آورده شده است:

جدول 1- فهرست گونه‌های گیاهان حاشیه‌ای تالاب امیرکلایه

1-2 گیاهان بن در آب: گیاهان بن در آب از ناحیه ساحلی تا عمق معیّنی از آب را فراگرفته‌اند. ریشه این گیاهان در خاک و بخش پایینی آن‌ها در آب و برگ‌ها و گل‌های آن‌ها در هوا قرار دارد. این گیاهان معمولاً در بخش‌های پیرامونی دریاچه‌ها دیده می‌شوند. در تالاب امیرکلایه، این گیاهان و مخصوصاً گونه نی قسمت اعظم تالاب را اشغال می‌کند. این گیاهان که نام آن‌ها در جدول شماره 2 آورده شده است، دارای اثرات مثبتی، مانند تغذیه موجودات آبزی از ریشه و ریزوم آن‌ها، ایجاد پناهگاه مناسب برای لارو ماهی‌ها و اثرات منفی مانند نقش در پیر شدن دریاچه‌ها، تجمّع ذرات سیلیسی خفگی لارو موجودات و در یافت عناصر و مواد غذایی از آب و انجام فتوسنتز و تولید اکسیژن در بالاتر از سطح آب هستند.

جدول 2- فهرست گونه‌های گیاهان بن در آب تالاب امیرکلایه

1-3 گیاهان شناور (Floating Plants): گیاهان شناور دارای ریشه و ریزوم در رسوبات بستر هستند که معمولاً برگ‌های نسبتاً بزرگ خود را در سطح آب می‌گسترانند. غالباً روزنه‌های این گیاهان در سطح بالایی برگ قرار دارند. برخی از این گیاهان فاقد ریشه متّصل به بستراند. این گیاهان معمولاً با به‌وجود آمدن لایه‌های تقریباً فشرده از برگ و گل در سطح آب، مانع نفوذ نور به داخل آب شده و همچنین از موّاج شدن سطح آب و ورود اکسیژن به آن جلوگیری می‌کنند.

جدول 3- فهرست گونه‌های گیاهان شناور تالاب امیرکلایه

1-4 گیاهان غوطه‌ور(Submerged Plants) : این گیاهان کاملاً در آب غوطه‌ور هستند و ممکن است فقط گل‌های آن‌ها در سطح آب تشکیل گردد. این گیاهان در مجموع دارای اثرات مطلوبی از نظر رشد و تکثیر آبزیان و از جمله ماهیان بوده و دارای اهمیّت شیلاتی می‌باشند. گونه‌های عمده این گروه در جدول شماره 4 می‌باشد.

جدول 4- فهرست گونه‌های گیاهان غوطه‌ور تالاب امیرکلایه

2- جانوران تالاب امیرکلایه:
2-1 خزندگان تالاب: خزندگانی که در این تالاب و حوزه آبزیان آن زیست می‌کنند، عبارتند از:
الف) لاک‌پشت‌ها: از خانواده Emydidae، شامل لاک‌پشت برکه‌ای(Mauremys Caspica) و لاک‌پشت خزری(Emys Orbicularis) می‌باشد.
ب) مارها: شامل مار آبی(Natriu natrix) و لوس مار(Oligodon Taeniolatus) می‌باشد.
پ) سوسمار: چندین گونه از سوسمارها در اطراف تالاب زندگی می‌کنند، ولی مطالعاتی بر روی آن‌ها صورت نگرفته است.
2-2 دوزیستان تالاب: شامل سه گونه قورباغه از جنسRana (قورباغه سبز) و(Hyla Arborea) (قورباغه درختی) می‌باشد.
2-3 پستانداران تالاب: مشاهدات نشان می‌دهد که در تالاب و اراضی اطراف آن، شغال (Canis Aureus) و شنگ یا سمور آبی(Lutra Lutra) به فراوانی یافت می‌شود و گربه جنگلی (Felis Chaus) و تشی (Histrix Indica) نیز دیده شده‌اند.
2-4 آبزیان تالاب: شامل ماهیان موجود در تالاب می‌باشد که نام و مشخّصات علمی آن‌ها در جدول شماره 5 آمده است.

جدول 5- فهرست ماهیان تالاب امیرکلایه

2-5 پرندگان تالاب: پناهگاه حیات وحش امیرکلایه به دلیل قرار گرفتن در مسیر مهاجرت پرندگان مهاجر شمالی، در فصل سرد سال یکی از مهمترین پناهگاه‌ها جهت زمستان‌گذرانی این حیوانات محسوب می‌شود. این پرندگان علاوه بر بهره و منافع اقتصادی، باعث ایجاد تنوّع در چشم‌انداز طبیعی منطقه می‌گردند.
هر ساله تعداد زیادی پرنده به این تالاب مهاجرت می‌کنند که بسیاری از این پرندگان بین یک تا سه ماه از زندگی خود را در این منطقه می‌گذرانند. این پرندگان نقش عمده‌ای در جهت کنترل امراض و آفات گیاهی در حاشیه تالاب داشته و استفاده پرندگان آبزی از دانه‌های گیاهی موجود در تالاب، نوعی کنترل بیولوژیکی رایگان در جهت جلوگیری از رشد بی‌رویه گیاهان آبزی ایجاد می‌کند.
بر اساس سرشماری سال 1385 از پرندگان تالاب امیرکلایه نتایج زیر به‌دست آمد. نام و تعداد گونه‌های پرندگان امیرکلایه در جدول شماره 6 آمده است.

جدول 6- نام و تعداد گونه‌های پرندگان امیرکلایه

و اما درباره صید در این تالاب بیشترین ماهی موجود در تالاب ماهی لای ماهی که از لذیذ ترین ماهیان خصوصا در اروپا به شمار میرود است این ماهی کف خوار بوده و علاقه شدید به حلزون دارد از حشرات نیز تغذیه میکند طول لای ماهی حدودا زیر 30 سانت است زمان فعالیت از بهار تا پاییز است در زمستان به سختی صید میشود چون به استراحت و خواب زمستانه میرود به وفور ان را در جای جای تالاب میابید که عکسش را در زیر صفحه گذاشتم

غذای اصلی اردک ماهی تالاب را نیز لای ماهی تشکیل میدهد ماهی را زنده به قلاب بزنید

ماهی دیگر که به وفور یافت میشود اسبله است که باز لای ماهی در اولین زنجیره غذایی ان است

بعد از ان انواع کپور ها که با صید و زمان صیدش اشنایید در ضمن این تالاب از اخرین نقاط زیستگاه ماهی سوف هست برای صیدش پشه یا ماهی زنده بکار برید برای رفتن به تالاب حتما از جاده کیاشهر به لنگرود حرکت کنید عمیق ترین نقاط تالاب در همان جاست نزدیک جاده اصلی از حاشیه تالاب رودخانه حشمت رود هم میگذرد که داستان مفصل جدا دارد اندازه اسبله های تالاب بین 30 تا 80 سانت میباشد امید وارم از صید در این تالاب زیبا نهایت لذت را ببرید

منتظر مقاله بعدی باشید

ارادتمند شما : سهیل فیشر

مقالات مرتبط :  معرفی یکی از رودخانه های استان گیلان (رودخانه نوخاله) : معرفی رودخانه سیاه درویشان محلی زیبا برای ماهیگیران و گردشگران :  کشتی رافائل بوشهر : اسکله جفره بوشهر  : ماهیگیری در لاهیجان : ماهیگیری در رودخانه زهره : تصاویر ماهیگیری قزل آلای خال قرمز : تصاویر ماهوارای از سد درود زن و مکانهای ماهیکیری آن : کوهنوردی وماهیگیری در دره خرم ناز (خر انداز) یاسوج  : در باره ماهیگیری در رودخانه زهره : سد داریوش (درودزن) : منابع آبي استان فارس